TopraklıkÇay yetiştiriciliği
Doğu Karadeniz'in nemli ve asidik topraklarında yetişen çok yıllık bitki. Bir kez kurulan bahçe onlarca yıl ürün verir; yaş çay ÇAYKUR ve özel fabrikalara satılır.
İklim isteği
Yıllık 2.000 mm'ye yakın yağış, yüksek nem ve ılık kış ister. Kurak yaz ve sert don çay için uygun değildir.
Toprak isteği
Asidik (pH 4,5–5,5), derin ve iyi drene olan topraklar. Kireçli toprakta yetişmez.
Ekim ve dikim
Fidanlar teraslanmış arazide 1–1,25 m aralıkla dikilir. Yeni çay bahçesi tesisi ruhsata bağlıdır.
Bakım, sulama ve gübreleme
Azotlu gübreleme, budama ve yabancı ot temizliği yapılır. Kimyasal ilaç kullanılmaz.
Hasat ve depolama
Yılda üç sürgün dönemi vardır (Mayıs, Temmuz, Eylül). İki yaprak ve bir tomurcuk hasat edilir; makas veya elle toplanır.
Bölgelere göre çay yetiştiriciliği
| Bölge | Durum ve zamanlama |
|---|---|
| Karadeniz | Rize, Trabzon, Artvin ve Giresun'un kıyı kesimleri tek üretim alanı |
Hangi illerde yetişir?
En çok üretildiği iller:
Uygun koşullarda yetiştirilebileceği iller:
İl içinde rakım, sulama ve toprağa göre büyük farklar olur. İlçe ve köy düzeyinde karar vermeden önce toprak analizi yaptırın.
İlçe düzeyinde öne çıkan yerler
Rize'de Pazar, Ardeşen, Çayeli, Fındıklı ve merkez; Trabzon'da Of, Sürmene ve Araklı; Artvin'de Hopa ve Arhavi çayın yoğun olduğu ilçelerdir.
Çay ne kadar kazandırır? Tahmini hesap
Varsayılan değerlerle 1 dekarda (1 dönüm = 1.000 m²) standart üretimde tahmini brüt gelir 52.500 TL, üretim masrafı 28.000 TL; geriye kalan 24.500 TL. Kendi alanınızı ve bölgenizdeki fiyatı girerek hesaplayın:
- Verim: 1.000–2.000 kg/da (yaş çay)
- Fiyat: 35 TL/kg · 2026 yaş çay alım fiyatı (13 Mayıs 2026)
- Masraf: Gübre, budama ve toplama işçiliği dahil (Topraklık tahmini). Ürününü kendisi toplayan aile işletmesinde masraf çok daha düşüktür.
- Verime yatma: Fidandan sonra 4–5. yılda ilk hasat, 7–8. yılda tam verim
Hesap tahminidir. Gerçek kazanç; toprak, iklim, çeşit, bakım, hasat zamanı ve satış kanalına göre büyük değişir. Ekim öncesi il veya ilçe tarım müdürlüğüne ve ziraat odasına danışın.
Sık sorulan sorular
Çay ne zaman ekilir?
Fidanlar teraslanmış arazide 1–1,25 m aralıkla dikilir. Yeni çay bahçesi tesisi ruhsata bağlıdır.
Çay hangi illerde yetişir?
En çok Rize, Trabzon, Artvin illerinde üretilir. Uygun koşullarda Giresun, Ordu gibi illerde de yetiştirilebilir.
1 dönüm çay ne kadar kazandırır?
Topraklık'ın Ekim 2026 tahminine göre dekarda yaklaşık 1.500 kg ürün ve 35 TL/kg fiyatla brüt gelir 52.500 TL, masraf 28.000 TL; tahmini net 24.500 TL olur (arazi kirası hariç). Verim ve fiyat bölgeye göre değişir; sayfadaki hesaplayıcıyla kendi rakamlarınızı girin. Fidandan sonra 4–5. yılda ilk hasat, 7–8. yılda tam verim.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; ekim kararı öncesi il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
Aynı gruptan diğer ürünler
PamukŞeker pancarıTütünHaşhaşKenevir (endüstriyel)Şerbetçiotu